Co to jest terapia DDA i jakie daje efekty?

Terapia DDA stanowi szansę na ponowne odkrycie i zrozumienie utraconych elementów dzieciństwa, umożliwiając proces psychologicznego zdrowienia. 

W rodzinach dotkniętych alkoholizmem, cienie przeszłości mogą sięgać daleko w dorosłość potomków. Dla osób z Syndromem Dorosłego Dziecka Alkoholika (DDA), życie może być jak labirynt, pełen wyzwań emocjonalnych i relacyjnych. 

Jak wygląda terapia DDA?

Czy naprawdę jest skuteczna?

DDA – kim jest dorosłe dziecko alkoholika?

Skutki dorastania w rodzinie z problemem alkoholowym są głęboko zakorzenione i wpływają na całe życie. 

Syndrom DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików) to określenie osób, które w dorosłym życiu borykają się z negatywnymi wzorcami wyniesionymi z rodziny alkoholowej.

• DDA mogą wykazywać skrajne podejście do alkoholu – niektórzy całkowicie odmawiają jego spożycia ze względu na traumatyczne doświadczenia, a inni mogą mieć większą tendencję do alkoholizmu.
• Rodziny alkoholowe często charakteryzują się przemocą, zaniedbywaniem, izolacją, zaburzeniami komunikacji i brakiem poczucia bezpieczeństwa.
• Rodziny alkoholowe mogą być sztywne i perfekcjonistyczne lub luźne i pozbawione granic.
• Rodziny dysfunkcyjne zwykle nie zapewniają dzieciom bezpiecznego fundamentu, co prowadzi do braku zdrowej komunikacji, odpowiednich granic i pełnych zaufania relacji.
• W rodzinach dysfunkcyjnych, w tym alkoholowych, często dochodzi do parentyfikacji, czyli sytuacji, gdzie dziecko przejmuje rolę opiekuna wobec rodzica z problemem alkoholowym.
• W rodzinach alkoholowych dzieci wchodzą w różne role, które pomagają im radzić sobie z trudną sytuacją, np. rola bohatera, kozła ofiarnego, straconego dziecka, czy maskotki.
• Zgadywanie intencji innych, trudności w realizacji celów, surowa samoocena, trudności w bliskich związkach, nadmierne reagowanie na zmiany, szukanie aprobaty, poczucie bycia innym, nadmierna odpowiedzialność lub brak odpowiedzialności – to wszystko często jest na liście przeżywanych trudności dorosłego dziecka alkoholika.

Choć trudno oszacować dokładną liczbę osób dotkniętych problemem wychowania w rodzinie alkoholowej, nawet najostrożniejsze szacunki wskazują, że ta kwestia dotyczy milionów Polaków.

Rodzaje terapii DDA

Wiele dorosłych dzieci alkoholików odkrywa, że szukanie profesjonalnego leczenia lub poradnictwa w celu uzyskania wglądu w ich uczucia, zachowania i zmagania pomaga im osiągnąć większą świadomość tego, jak dzieciństwo ukształtowało to, kim są dzisiaj.

Na początku proces ten jest często przytłaczający, ale może pomóc Ci nauczyć się wyrażać swoje potrzeby i radzić sobie z trudnościami w nowy i konstruktywny sposób.

W przypadku syndromu DDA, który nie jest diagnozą zaburzenia psychicznego, a raczej wskazaniem typowego zespołu objawów w danej sytuacji, wskazuje się szczególnie na dwie formy pomocy: psychoterapię indywidualną i terapię grupową.

Terapia indywidualna DDA

Pierwszą i podstawową opcją pomocy psychologicznej dla DDA jest psychoterapia indywidualna (w tym psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym).

Cele, jakie można osiągnąć na terapii indywidualnej, to między innymi:

• konfrontacja z własną historią i prawdą dotyczącą Twojej historii jako dorosłego dziecka dorastającego w dysfunkcyjnym domu;
• identyfikacja przekazów rodziców i rodziny, które zostały zinternalizowane – a następnie świadomy wybór tych, które chciałbyś zachować (które są zdrowe, życzliwe i pomocne) oraz uwolnienie od tych przekonań, które nie są korzystne;
• edukacja na temat funkcjonowania rodziny alkoholowej, rządzącej nią mechanizmów i skutków tych działań;
• nauka wyznaczania granic, odnajdywania własnego głosu i wypowiadania się w swoim imieniu;
• nauczenie się, jak rozpoznawać, nazywać i w bezpieczny sposób doświadczać swoich emocji,
• śledzenie i zrozumienie, kiedy i jak używasz starych podświadomych mechanizmów obronnych, nabytych w dzieciństwie;
• odkrywanie własnych potrzeb, pragnień, marzeń i aspiracji;
• nauczenie się, jak radzić sobie i przeformułowywać negatywne wzorce myślenia (np. negatywizm, perfekcjonizm);
• nauka technik pomagających w regulacji swoich emocji, poziomu stresu i pobudzenia całego układu nerwowego;
• wsparcie w budowaniu poczucia własnej wartości i pozytywnej samooceny.

Terapeuta opracuje z Tobą plan uwzględniający Twoje indywidualne pragnienia i potrzeby.

Z sesji na sesję, terapia może wyglądać zupełnie inaczej. 

Podstawą każdej dobrej terapii jest pozytywna, wspierająca (choć czasem pełna wyzwań) relacja z terapeutą. 

Terapia może być miejscem, w którym poczujesz się wystarczająco bezpiecznie, aby uzyskać dostęp do głęboko skrywanych zasobów psychicznych, a z czasem także pozwoli Ci eksperymentować z nowymi sposobami bycia, myślenia, odczuwania i działania.

Terapia grupowa DDA

Bardzo dobre efekty dla DDA przynosi także terapia grupowa – zwykle wprowadzana dodatkowo do terapii indywidualnej, a nie zamiast niej.

Przede wszystkim dołączenie do grupy DDA daje unikalną możliwość uzyskania wsparcia społecznego od osób, które zmagają się z podobnymi problemami i które doświadczyły podobnych przeżyć.

Terapia grupowa, dzięki moderacji zapewnionej przez specjalistę, zapewnia bezpieczne i wspierające środowisko, gdzie uczestnicy mogą dzielić się swoimi doświadczeniami, emocjami i obawami.

Proces grupowy daje możliwość także ćwiczenia nowych umiejętności (np. komunikacyjnych, technik związanych z asertywnością) poprzez interakcję z innymi uczestnikami.

DDA często doświadczają poczucia izolacji i wyobcowania. Terapia grupowa umożliwia uczestnikom poczucie wspólnoty, gdzie mogą dzielić się swoimi doświadczeniami z ludźmi, którzy również ich rozumieją i przechodzą przez podobne etapy.

Czy terapia DDA jest skuteczna?

Psychoterapia odgrywa skuteczną i kluczową rolę w procesie leczenia Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA), umożliwiając pokonanie trudności wynikających z traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa związanymi z alkoholizmem rodziców.

W trakcie psychoterapii redukowane są również objawy depresji i lęku, które często towarzyszą DDA z powodu traum z dzieciństwa.

Proces ten wspomaga odbudowę tożsamości poza rolami, jakie przyjęły w rodzinie alkoholowej.

Psychoterapeuci pomagają swoim podopiecznym rozwijać zdrowe strategie radzenia sobie z trudnościami życiowymi, umożliwiając im skuteczne funkcjonowanie w codziennym życiu.

Warto podkreślić, że psychoterapia pełni także rolę prewencyjną, pomagając unikać powrotu do destrukcyjnych wzorców zachowań.

Wspierając budowanie zdrowych nawyków i umiejętności rozwiązywania problemów, terapeuci umożliwiają DDA kierowanie się ku pełniejszemu, satysfakcjonującemu życiu.

Także sami uczestnicy procesu terapeutycznego wskazują, że to właśnie psychoterapia i wsparcie specjalistów są najskuteczniejszymi sposobami obrony przed negatywnymi skutkami dorastania w rodzinie alkoholowej.

Podsumowanie

Terapia DDA (syndromu Dorosłego Dziecka Alkoholika) stanowi kompleksowe podejście do psychologicznego wsparcia osób dotkniętych traumą związaną z alkoholizmem w rodzinie. 

Przywracając równowagę psychiczną, terapia DDA kieruje się ku zrozumieniu wpływu dzieciństwa na obecne funkcjonowanie. Jej celem jest odkrycie i przetworzenie ukrytych traum, a także rozwijanie zdrowych mechanizmów przystosowawczych.

Proces terapeutyczny obejmuje identyfikację i przepracowanie silnych emocji, integrację doświadczeń z przeszłości, oraz rozwijanie umiejętności radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami. 

Terapeuci DDA często skupiają się na rozbudzaniu świadomości własnych potrzeb i granic, co pozwala na budowanie zdrowszych relacji interpersonalnych. Terapia ta obejmuje także prace nad wewnętrznymi przekonaniami i dialogami, zmierzając do ukształtowania bardziej pozytywnego sposobu myślenia. 

Terapia DDA daje szansę na uwolnienie od więzów przeszłości i budowanie pełniejszego, satysfakcjonującego życia.

Źródła

• Ślaski, S. (2005). Dorosłe dzieci alkoholików oraz ich rodzice-aktualny stan badań. Roczniki psychologiczne, 8(2), 37-54.
• Borodziuk, D. (2019). Życie dorosłych dzieci alkoholików. In Parezja. Forum Młodych Pedagogów Przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN (Vol. 12, No. 2, pp. 79-93). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
• Bokuniewicz, S. Funkcjonowanie społeczne osób z Syndromem Dorosłego Dziecka Alkoholika.
• Ruben, D. H. (2000). Treating adult children of alcoholics: A behavioral approach. Elsevier.
• Chodkiewicz, J., & Wilska, A. (2008). Stan zdrowia, wsparcie społeczne i zadowolenie z życia Dorosłych Dzieci Alkoholików (DDA) korzystających z pomocy terapeutycznej. Alkoholizm i Narkomania, 21(2), 135-152.
• Vannicelli, M. (1993). Group psychotherapy with adult children of alcoholics: Treatment techniques and countertransference considerations. Guilford Press.