Dorastanie w rodzinie, w której obecny był alkoholizm, to doświadczenie, które zostawia głęboki ślad w psychice.
Dziecko, które dorastało w atmosferze chaosu, nieprzewidywalności i braku poczucia bezpieczeństwa, uczy się funkcjonować w specyficzny sposób.
W dorosłości te mechanizmy, które kiedyś pomagały przetrwać, mogą stać się źródłem cierpienia i problemów w relacjach czy pracy.
Właśnie tak powstaje syndrom DDA – zbiór cech i wzorców charakterystycznych dla osób, które dorastały w rodzinie alkoholowej.
Świadomość tych cech jest pierwszym krokiem do zmiany.
Dzięki niej można zrozumieć, że trudności, z którymi boryka się wielu dorosłych, mają swoje źródło w dzieciństwie i nie są dowodem słabości, lecz efektem trudnych warunków, w jakich się wychowywali.
Kluczowe wnioski
- Dorosłe Dzieci Alkoholików (DDA) mają problem z zaufaniem innym, ponieważ w dzieciństwie nauczyły się, że poleganie na kimkolwiek jest ryzykowne.
- W dorosłości DDA przejawiają silną potrzebę kontroli i odpowiedzialności, wynikającą z konieczności opiekowania się innymi w dzieciństwie.
- DDA często odczuwają silny strach przed porzuceniem, przez co albo rezygnują z własnych potrzeb, albo unikają bliskości.
- DDA często czują się gorsi i niewystarczający, co prowadzi do perfekcjonizmu i samokrytycyzmu.
- DDA próbują zasłużyć na akceptację poprzez nadmierne dążenie do sukcesów, co prowadzi do wypalenia.
- DDA często odczuwają wstyd i winę zarówno za swoją przeszłość, jak i za stawianie granic czy dbanie o siebie.
Trudności z zaufaniem
DDA często mają ogromny problem z zaufaniem do innych.
Dorastając w środowisku, w którym obietnice były łamane, a zachowania rodziców nieprzewidywalne, uczą się, że lepiej nie polegać na nikim.
W dorosłości skutkuje to lękiem przed bliskością i poczuciem, że trzeba wszystko kontrolować samemu.
Nadmierna odpowiedzialność i kontrola
W wielu rodzinach alkoholowych dzieci przejmują rolę dorosłych – opiekują się młodszym rodzeństwem, pilnują porządku, ukrywają problemy przed światem zewnętrznym.
W dorosłym życiu często przekłada się to na perfekcjonizm, nadmierną odpowiedzialność i trudność z odpuszczaniem.
DDA czują, że jeśli czegoś nie przypilnują, wydarzy się katastrofa.
Lęk przed odrzuceniem
DDA wychowują się w atmosferze braku stabilnej miłości i uwagi.
Często czują się niewystarczające, niezauważane albo wręcz odrzucane.
W dorosłości prowadzi to do silnego lęku przed porzuceniem – osoby z tym syndromem mogą rezygnować z własnych potrzeb, byle tylko utrzymać relację, lub przeciwnie: unikać bliskości, aby nie narażać się na ból odrzucenia.
Trudności w przeżywaniu i wyrażaniu emocji
W rodzinach alkoholowych często obowiązuje zasada „nie czuj, nie mów, nie ufaj”.
Dzieci uczą się tłumić emocje, by nie prowokować konfliktów.
W dorosłości objawia się to trudnością w rozpoznawaniu własnych uczuć, ich tłumieniem albo gwałtownymi wybuchami.
W rezultacie DDA często nie wiedzą, jak radzić sobie z emocjami w zdrowy sposób.
Niskie poczucie własnej wartości
Dorosłe dzieci alkoholików często wewnętrznie czują, że są „gorsze” albo „niewystarczające”.
To przekonanie wynika z dzieciństwa, w którym ich potrzeby były zaniedbywane lub umniejszane.
W dorosłym życiu skutkuje to krytycznym podejściem do siebie, perfekcjonizmem i poczuciem, że nigdy nie robią dość dobrze.
Trudności w relacjach
Relacje dla osób DDA bywają źródłem napięcia i lęku.
Często wchodzą w związki z osobami uzależnionymi lub emocjonalnie niedostępnymi, powtarzając znany z dzieciństwa schemat.
Zdarza się też, że unikają związków, aby nie ryzykować bólu.
Dla dorosłego dziecka alkoholika, bliskość może być jednocześnie pragnieniem i źródłem strachu.
Skłonność do perfekcjonizmu i pracoholizmu
Wielu DDA próbuje udowodnić swoją wartość poprzez osiągnięcia.
Perfekcjonizm i pracoholizm stają się sposobem na uzyskanie poczucia, że „wreszcie zasługuję na akceptację”.
Niestety, te strategie często prowadzą do wypalenia i poczucia pustki, bo wewnętrzne braki nie są wypełniane zewnętrznymi sukcesami.
Problemy z granicami
Osoby DDA mają trudność z wyznaczaniem zdrowych granic.
Albo stawiają je zbyt sztywno, by nikt nie mógł ich zranić, albo nie stawiają ich wcale, poświęcając się dla innych kosztem siebie.
Oba te style utrudniają budowanie zdrowych relacji.
Skłonność do poczucia winy i wstydu
Wstyd to jedno z głównych uczuć towarzyszących osobom DDA – wstydzą się swojej rodziny, dzieciństwa, a w dorosłości często także siebie samych.
Towarzyszy im też poczucie winy: za własne emocje, za stawianie granic, a nawet za to, że chcą dbać o siebie.
Podsumowanie
Najważniejsze cechy DDA wynikają z trudnych doświadczeń dzieciństwa.
Warto jednak pamiętać, że nie są one wyrokiem.
To, co kiedyś było mechanizmem przetrwania, dziś można zmienić.
Terapia – indywidualna lub grupowa – pozwala stopniowo rozpoznawać te schematy, przeżywać dawne emocje i budować nowe, zdrowsze sposoby życia.
Świadomość to pierwszy krok: rozpoznając w sobie cechy DDA, zyskujesz możliwość pracy nad nimi i odzyskania poczucia, że Twoja przeszłość nie musi definiować Twojej przyszłości.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Berkowitz, A., & Perkins, H. (1988). Personality characteristics of children of alcoholics.. Journal of consulting and clinical psychology, 56 2, 206-9 . https://doi.org/10.1037/0022-006X.56.2.206.
- Lyvers, M., Hayatbakhsh, N., Stalewski, J., & Thorberg, F. (2018). Alexithymia, Impulsivity, and Reward Sensitivity in Young Adult University Student Children of Alcoholics. Substance Use & Misuse, 54, 340 – 344. https://doi.org/10.1080/10826084.2018.1512628.
Dowiedz się więcej
- DDA u kobiet – objawy psychiczne, fizyczne i emocjonalne
- DDA – objawy psychiczne oraz fizyczne Dorosłych Dzieci Alkoholików
- Syndrom DDA – Dorosłe Dzieci Alkoholików: kim są i dlaczego cierpią?
