Wiele osób doświadcza poczucia „utknięcia” lub chronicznego napięcia, które wydaje się nie mieć wyraźnej przyczyny.
To uczucie, że życie toczy się bez pełnej satysfakcji, a wewnętrzne blokady ograniczają poczucie wolności i spełnienia, jest znajome dla wielu osób zmagających się z lękiem i nerwicą.
W obliczu takich wyzwań, psychoterapia Gestalt proponuje unikalną perspektywę, koncentrującą się na procesie, a nie tylko na treści doświadczenia.
Zamiast analizować przeszłość w poszukiwaniu gotowych rozwiązań, nurt ten kładzie nacisk na świadomość „tu i teraz”, czyli na to, co jest faktycznie robione, odczuwane i myślane w danym momencie.
Fundamentem, na którym opiera się to podejście, jest model tak zwanego cyklu doświadczenia.
Jest to kluczowe narzędzie, które pozwala zrozumieć, w jaki sposób organizm wchodzi w interakcję ze swoim środowiskiem, aby zaspokoić pojawiające się potrzeby.
Zrozumienie tego cyklu stanowi pierwszy krok do odzyskania naturalnej samoregulacji i przejęcia odpowiedzialności za własne życie.
Kluczowe wnioski
- Etapy terapii Gestalt obejmują: analizę problemu, uświadamianie treści, integrację, eksperymentowanie oraz konsolidację efektów.
- Badania pokazują, że terapia Gestalt skutecznie wspiera redukcję lęku, depresji i problemów ze snem, jest porównywalnie efektywna jak CBT.
- Fundamentem tego podejścia jest cykl doświadczenia, opisujący naturalny proces zaspokajania potrzeb w interakcji z otoczeniem.
Cykl doświadczenia Gestalt
Cykl doświadczenia to centralny model teoretyczny w terapii Gestalt, opisujący, w jaki sposób zaspokajamy swoje potrzeby — od najbardziej podstawowych, jak głód czy pragnienie, po te bardziej złożone, jak potrzeba bliskości czy akceptacji.
Jest to naturalny i rytmiczny proces, który nieustannie zachodzi w naszym życiu, nawet bez naszej świadomej uwagi.
Model ten zakłada, że figura (potrzeba, bodziec) wyłania się z tła, aby po jej zaspokojeniu ponownie się z nim stopić.
Zdrowie w ujęciu Gestalt polega na płynnym przechodzeniu przez ten cykl i skutecznym domykaniu figur.
Poszczególne etapy cyklu można opisać w następujący sposób:
- Wrażenie: Jest to pierwszy, często nieuświadomiony sygnał z ciała lub otoczenia, świadczący o pojawieniu się jakiegoś dyskomfortu lub potrzeby. Na tym etapie czuje się jedynie subtelne napięcie, bez nadawania mu konkretnego znaczenia. Przykładem może być odczucie burczenia w brzuchu lub poczucie nieokreślonego niepokoju.
- Świadomość: Na tym etapie wrażenie zyskuje znaczenie i staje się w pełni uświadomioną potrzebą. Napięcie w brzuchu zostaje zidentyfikowane jako głód, a poczucie dyskomfortu jako lęk przed nadchodzącym spotkaniem.
- Mobilizacja energii: Po uświadomieniu sobie potrzeby organizm mobilizuje energię niezbędną do jej zaspokojenia. Ciało przygotowuje się do działania, kumulując zasoby do podjęcia aktywności.
- Działanie: To moment podjęcia konkretnych kroków, mających na celu zaspokojenie potrzeby. W odpowiedzi na głód może to być przygotowanie posiłku, a w przypadku lęku – podjęcie rozmowy wyjaśniającej.
- Kontakt: Jest to szczytowy moment cyklu, w którym następuje pełne zaspokojenie potrzeby, a figura ulega domknięciu. W pełni doświadcza się chwili, np. czując smak spożywanego posiłku lub wyrażając swoje potrzeby drugiej stronie w trakcie rozmowy.
- Nasycenie: Bezpośrednio po kontakcie pojawia się uczucie spełnienia i sytości. Ciało i umysł odczuwają ulgę.
- Wycofanie: Po zaspokojeniu potrzeby figura wtapia się w tło, tracąc swoje znaczenie. Jest to czas na odpoczynek i integrację doświadczenia, przygotowujący na pojawienie się kolejnej potrzeby.
- Twórcza próżnia: Według niektórych modeli, jest to czas „niedoświadczania”, stan ciszy i spokoju, który jest kluczowy dla regeneracji organizmu i przygotowania się na nowy cykl.
Choć opisany cykl wydaje się prosty i naturalny, w życiu codziennym często napotyka się na „blokowanie” lub „przerwy”, które zakłócają ten płynny proces.
W terapii Gestalt nie są one postrzegane jako patologia, lecz jako mechanizmy, które wykształciły się, aby radzić sobie z trudnym środowiskiem, na przykład w dzieciństwie.
Zrozumienie, gdzie w cyklu pojawiają się te przerwy, jest kluczowe dla odzyskania wolności i poczucia spełnienia.
Etapy terapii Gestalt
Warto zaznaczyć, że cykl doświadczenia to model teoretyczny, na którym opiera się praca terapeuty.
Proces samej terapii przebiega według innych, metodycznych etapów.
Terapeuta Gestalt nie daje gotowych rozwiązań, ale raczej towarzyszy pacjentowi, pomagając mu stać się bardziej świadomym mechanizmów, które nim kierują.
Celem jest wsparcie w samodzielnym domykaniu figur.
Praca w terapii Gestalt zazwyczaj dzieli się na kilka etapów:
- Faza wstępna obejmuje procedurę analizy problemu klienta i zawarcie kontraktu terapeutycznego, co pozwala na poznanie pacjenta i jego problemów w luźnej, nieskategoryzowanej formie.
- Faza uświadomienia koncentruje się na budowaniu relacji i poszukiwaniu nieuświadomionych treści, sprowadzając je do relacji „tu i teraz”. Na tym etapie terapeuta może wykorzystywać elementy projekcji czy pracę z ciałem, aby pomóc klientowi lepiej rozumieć swoje doświadczenia.
- Faza integracji to moment, w którym klient pracuje nad swoimi zachowaniami i przeżyciami, ucząc się rozpoznawać własne emocje, potrzeby i fantazje.
- Faza eksperymentowania to czas sprawdzania nowych postaw i zachowań, które klient następnie przenosi do swojego codziennego życia w formie „prac domowych”.
- Faza konsolidacji i oceny pozwala na ugruntowanie zdobytych umiejętności i świadome przeniesienie ich na grunt życia codziennego. Pacjent i terapeuta wspólnie oceniają postępy.
Skuteczność terapii Gestalt
Badania naukowe wskazują na pozytywny wpływ terapii gestalt na szereg problemów, które często pojawiają się w kontekście zaburzeń lękowych.
Wskazują one, że terapia Gestalt może być tak samo efektywna, jak terapia poznawczo-behawioralna (CBT) w poprawie jakości snu u osób z bólami głowy.
Zintegrowane podejścia, wykorzystujące techniki Gestalt, wykazały znaczące efekty w redukcji objawów depresji.
Podsumowanie
Cykl doświadczenia Gestalt to fundamentalny model, który w przystępny sposób wyjaśnia proces samoregulacji.
Zrozumienie poszczególnych etapów i zidentyfikowanie przerw w tym cyklu jest pierwszym krokiem do odzyskania kontroli nad własnym życiem.
Terapia Gestalt oferuje drogę do odzyskania tej utraconej swobody.
Ostatecznie terapia Gestalt jest procesem, który przywraca zdolność organizmu do naturalnej samoregulacji, umożliwiając mu odzyskanie poczucia odpowiedzialności i sprawczości w życiu.
Umów się na psychoterapię
Źródło
- Fiebert, Martin. (2012). Stages in a Gestalt Therapy Session and an Examination of Counselor Interventions. Part 1: Conceptual Framework. Part 2: Workshop. 2. 49-61.
Dowiedz się więcej
- Terapia Gestalt
- Jaki rodzaj terapii wybrać?
- Jakie są nurty psychoterapii?
- Skuteczność terapii online
- Czy można przejść całą terapię tylko online?
