Psycholog poznawczo-behawioralny to specjalista pracujący w nurcie terapii poznawczo-behawioralnej (CBT – Cognitive Behavioral Therapy), jednej z najlepiej przebadanych i najskuteczniejszych metod leczenia zaburzeń psychicznych.
CBT koncentruje się na identyfikacji i modyfikacji nieadaptacyjnych wzorców myślenia i zachowania, które wpływają na emocje i funkcjonowanie pacjenta.
Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna?
CBT opiera się na założeniu, że nasze myśli, emocje i zachowania są ze sobą powiązane.
Negatywne myśli mogą prowadzić do niepożądanych emocji i zachowań, utrwalając błędne koło problemów psychicznych.
Terapia ma na celu przerwanie tego cyklu poprzez:
- Identyfikację myśli automatycznych: szybkich, często nieuświadomionych myśli pojawiających się w odpowiedzi na sytuacje.
- Analizę przekonań kluczowych: głębokich, utrwalonych przekonań o sobie, innych i świecie.
- Modyfikację zniekształceń poznawczych: np. katastrofizacji, myślenia czarno-białego, nadmiernego uogólniania.
- Zastosowanie technik behawioralnych: takich jak ekspozycja, eksperymenty behawioralne, trening relaksacyjny.
Terapia jest strukturalna, zorientowana na cele i skupia się na „tu i teraz”, choć w razie potrzeby może uwzględniać przeszłość pacjenta.
Sesje odbywają się zwykle raz w tygodniu i trwają od 45 do 60 minut.
Czas trwania terapii zależy od problemu i może wynosić od kilku tygodni do kilkunastu miesięcy.
Dla kogo jest terapia poznawczo-behawioralna?
CBT jest skuteczna w leczeniu wielu zaburzeń psychicznych, w tym:
- Depresji: pomaga w identyfikacji i zmianie negatywnych schematów myślenia.
- Zaburzeń lękowych: takich jak fobia społeczna, lęk uogólniony, ataki paniki.
- Zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD): stosuje techniki ekspozycji i zapobiegania reakcji.
- Zaburzeń odżywiania: np. anoreksji, bulimii.
- ADHD: wspiera w organizacji, zarządzaniu czasem i redukcji impulsywności.
- Uzależnień: pomaga w identyfikacji wyzwalaczy i rozwijaniu strategii radzenia sobie.
- Zaburzeń psychosomatycznych: np. zespół jelita drażliwego, migreny.
Terapia może być również stosowana wspomagająco w leczeniu schizofrenii, choroby afektywnej dwubiegunowej oraz w pracy z osobami doświadczającymi przewlekłego stresu czy problemów w relacjach interpersonalnych.
Techniki stosowane w CBT
Psycholog poznawczo-behawioralny wykorzystuje różnorodne techniki terapeutyczne, dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta:
- Dialog sokratejski: prowadzenie pacjenta do samodzielnego odkrywania błędów w myśleniu poprzez zadawanie odpowiednich pytań.
- Zapis myśli: monitorowanie i analiza myśli automatycznych w celu ich modyfikacji.
- Zadania domowe: praktyczne ćwiczenia pomagające w utrwalaniu nowych umiejętności.
- Ekspozycja: stopniowe konfrontowanie się z sytuacjami wywołującymi lęk w kontrolowanych warunkach.
- Techniki relaksacyjne: np. trening oddechowy, progresywna relaksacja mięśni.
Skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej
CBT jest jedną z najlepiej przebadanych metod psychoterapeutycznych.
Badania wykazują jej wysoką skuteczność w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych, OCD, PTSD i wielu innych problemów psychicznych.
Organizacje takie jak American Psychological Association (APA) czy Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomendują CBT jako metodę pierwszego wyboru w leczeniu wielu zaburzeń.
Jak wybrać psychologa poznawczo-behawioralnego?
Wybierając specjalistę, warto zwrócić uwagę na:
Kwalifikacje i certyfikaty
Upewnij się, że terapeuta posiada odpowiednie wykształcenie i odbył (lub odbywa) właściwe szkolenie.
W Polsce renomowane instytucje, takie jak Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej (PTTPB), przyznają certyfikaty potwierdzające kompetencje w zakresie CBT.
Doświadczenie zawodowe
Zorientuj się, czy terapeuta ma doświadczenie w pracy z problemami podobnymi do Twoich.
Na przykład, jeśli zmagasz się z lękiem społecznym, warto wybrać specjalistę, który ma doświadczenie w leczeniu tego rodzaju zaburzeń.
Styl pracy i podejście terapeutyczne
CBT jest terapią strukturalną i zorientowaną na cele.
Dobry terapeuta powinien jasno komunikować plan terapii, stosowane techniki oraz oczekiwane rezultaty.
Ważne jest, aby czuć się komfortowo i bezpiecznie w relacji terapeutycznej, co sprzyja otwartości i efektywnej współpracy.
Superwizja i ciągłe doskonalenie
Profesjonalny terapeuta regularnie uczestniczy w superwizjach, czyli konsultacjach z bardziej doświadczonymi kolegami, co zapewnia wysoką jakość świadczonej pomocy.
Ponadto, ciągłe doskonalenie poprzez udział w szkoleniach i konferencjach świadczy o zaangażowaniu w rozwój zawodowy.
Dostępność i lokalizacja
Praktyczne aspekty, takie jak lokalizacja gabinetu czy dostępność terminów, również mają znaczenie.
W dobie technologii warto rozważyć terapię online, która oferuje większą elastyczność czasową i geograficzną.
Pierwsze spotkanie – konsultacja wstępna
Pierwsze spotkanie z terapeutą to doskonała okazja, aby zadać pytania dotyczące jego kwalifikacji, doświadczenia oraz metod pracy.
Pozwoli to ocenić, czy dana osoba jest odpowiednia do prowadzenia Twojej terapii.
Podsumowanie
Pamiętaj, że wybór terapeuty to indywidualna decyzja.
Jeśli po kilku sesjach poczujesz, że nie ma odpowiedniego dopasowania, masz prawo poszukać innego specjalisty.
Twoje dobre samopoczucie i postępy w terapii są najważniejsze.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Henrich D., Glombiewski J. A., Scholten S., Systematic review of training in cognitive-behavioral therapy: Summarizing effects, costs and techniques, „Clinical Psychology Review” 2023, vol. 101.
- Hofmann SG, Asnaani A, Vonk IJ, Sawyer AT, Fang A. The Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy: A Review of Meta-analyses. Cognit Ther Res. 2012 Oct 1;36(5):427-440. doi: 10.1007/s10608-012-9476-1.
- Liness, S., Beale, S., Lea, S. et al. The Sustained Effects of CBT Training on Therapist Competence and Patient Outcomes. Cogn Ther Res 43, 631–641 (2019). https://doi.org/10.1007/s10608-018-9987-5
Dowiedz się więcej
- Rodzaje terapii psychologicznej
- Przykładowa rozmowa z psychologiem
- Na czym polega metoda terapii poznawczo-behawioralnej?
- Psycholog a psychoterapeuta
