Epizod maniakalny jest elementem zaburzeń afektywnych, szczególnie w chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD), gdzie oscyluje między ekstremami euforii a potencjalnym załamaniem.
Kluczowe wnioski
- Epizod maniakalny to długotrwałe, patologiczne podwyższenie nastroju i energii, które zaburza codzienne funkcjonowanie i może przybierać postać hipomanii, manii bez psychozy lub manii z psychozą.
- Skuteczne leczenie łączy farmakoterapię, psychoterapię i modyfikacje stylu życia, stabilizując nastrój, redukując ryzyko nawrotów i poprawiając jakość życia pacjenta.
- Objawy obejmują euforię i drażliwość, gonitwę myśli, nadmierną aktywność i ryzykowne zachowania, brak snu oraz w cięższych przypadkach urojenia, halucynacje i myśli samobójcze.
Czym jest epizod maniakalny?
Według kryteriów DSM-5, epizod maniakalny wymaga trwania przez co najmniej siedem dni, znaczącego podwyższenia nastroju, z co najmniej trzema objawami upośledzającymi codzienne życie.
To stan, w którym długotrwale podniesiony, drażliwy nastrój prowadzi do zwiększenia aktywności psychicznej.
Wyróżniamy hipomanię (łagodną, trwającą przynajmniej 4 dni, z wyższą energią i gadatliwością, ale bez głębokiego chaosu), manię bez psychozy (silniejsza euforia, gonitwa myśli, brak zahamowań) i manię z psychozą (z urojeniami, agresją, halucynacjami).
W ChAD manii towarzyszą zazwyczaj epizody depresyjne.
Mania jednobiegunowa (bez depresji) jest rzadka, ale może ewoluować w pełny ChAD.
Bezpłatny test online depresjiObjawy epizodu maniakalnego
- Euforia, szybko przemijająca drażliwość, agresja w reakcji na opór.
- Nadmierna aktywność, rozpoczynanie wielu projektów, ryzykowne działania.
- Brak snu (2–3h/dobę), fizyczne wyczerpanie.
- Urojenia wielkościowe, halucynacje słuchowe, paranoja.
Leczenie epizodu maniakalnego
Leczenie jest kompleksowe i długotrwałe, łączące farmakoterapię z psychoterapią.
Stosowane leki to stabilizatory nastroju, przeciwpsychotyczne i czasem przeciwdepresyjne, w zależności od nasilenia.
Psychoterapia, np. poznawczo-behawioralna, pomaga zmieniać fałszywe przekonania, identyfikować wyzwalacze i budować strategie radzenia sobie.
W ciężkich przypadkach stosuje się hospitalizację.
Istotne są także zmiany w stylu życia: ruch, zdrowa dieta, regularny sen, stosowanie technik relaksacyjnych czy mindfulness.
Ważne jest także pełne wsparcie bliskich w procesie leczenia.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Nierenberg AA, Agustini B, Köhler-Forsberg O, Cusin C, Katz D, Sylvia LG, Peters A, Berk M. Diagnosis and Treatment of Bipolar Disorder: A Review. JAMA. 2023 Oct 10;330(14):1370-1380.
- Proudfoot J, Doran J, Manicavasagar V, Parker G. The precipitants of manic/hypomanic episodes in the context of bipolar disorder: a review. J Affect Disord. 2011 Oct;133(3):381-7.
Dowiedz się więcej
- Choroba dwubiegunowa (CHAD) – jak ją rozpoznać?
- Stany depresyjne
- Zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane
- Z jakimi problemami do psychologa? 7 sygnałów
