Psychoterapia to skuteczna metoda radzenia sobie z problemami emocjonalnymi, lękiem, depresją, kryzysami życiowymi i wieloma innymi trudnościami.
Jednak kiedy ktoś postanawia skorzystać z pomocy terapeuty, może poczuć się zagubiony wśród różnych podejść i metod leczenia.
Jakie są główne nurty psychoterapii?
Czym się różnią?
Który z nich będzie najlepszy dla Ciebie?
Na te pytania odpowiemy w tym artykule, przedstawiając cztery podstawowe nurty psychoterapii.
Każdy z nich ma inne założenia, metody pracy i cele, ale wszystkie mogą być skuteczne – kluczowe jest dopasowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) – zmiana myślenia i nawyków
Ten nurt koncentruje się na teraźniejszości i na tym, jak nasze myśli wpływają na emocje i zachowania.
Zakłada, że negatywne schematy myślowe prowadzą do niekorzystnych reakcji emocjonalnych i niezdrowych nawyków, ale można je zmienić.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna jest jedną z najlepiej przebadanych nurtów terapeutycznych, z udowodnioną skutecznością (w wielu przypadkach równą lub nawet przewyższającą przyjmowanie leków).
Jak wygląda terapia?
- Jest krótkoterminowa i bardzo konkretna – często trwa od kilku tygodni do kilkunastu miesięcy.
- Pacjent i terapeuta razem identyfikują negatywne myśli i zachowania, które prowadzą do problemów.
- Pacjent uczy się nowych strategii radzenia sobie ze stresem, lękiem i negatywnymi emocjami.
- W terapii stosuje się ćwiczenia, techniki relaksacyjne i zadania domowe, które pomagają w zmianie nawyków.
Dla kogo?
- Dla osób z depresją, lękiem, fobiami, zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi (OCD) czy PTSD.
- Dla tych, którzy chcą nauczyć się konkretnych narzędzi do radzenia sobie z emocjami i stresem.
Psychoterapia psychodynamiczna – odkrywanie nieświadomości
Psychoterapia psychodynamiczna wywodzi się z teorii psychoanalizy Zygmunta Freuda.
Zakłada, że nasze obecne trudności wynikają z nieuświadomionych konfliktów wewnętrznych, często zakorzenionych w dzieciństwie.
Jak wygląda terapia?
- Opiera się na pogłębionej rozmowie między pacjentem a terapeutą.
- Terapeuta pomaga pacjentowi odkrywać ukryte przyczyny swoich emocji i zachowań.
- Ważnym elementem terapii jest analiza relacji z innymi ludźmi, w tym także relacji z terapeutą.
- Terapia często trwa dłużej – od kilku miesięcy do kilku lat, w zależności od głębokości problemów.
Dla kogo?
- Dla osób, które chcą zrozumieć swoje emocje, schematy działania i mechanizmy obronne.
- Dla tych, którzy mają trudności w relacjach międzyludzkich, czują się zagubieni lub doświadczają nawracających problemów emocjonalnych.
Psychoterapia humanistyczna – odkrywanie siebie i rozwój osobisty
Podejście humanistyczne kładzie nacisk na samorozwój, autentyczność i wolność wyboru.
Zakłada, że każdy człowiek ma w sobie potencjał do zmiany i wzrostu, ale czasem potrzebuje wsparcia, by go w pełni wykorzystać.
Jak wygląda terapia?
- Jest bardzo ciepła i wspierająca – terapeuta nie ocenia pacjenta, ale pomaga mu lepiej zrozumieć siebie.
- Często opiera się na dialogu, refleksji i ćwiczeniach rozwijających samoświadomość.
- Nie skupia się na przeszłości czy mechanizmach obronnych, ale na tym, co pacjent może zrobić tu i teraz, by poprawić swoje życie.
- Najbardziej znanym podejściem w ramach terapii humanistycznej jest terapia Gestalt, która zachęca do wyrażania emocji i koncentrowania się na teraźniejszości.
Dla kogo?
- Dla osób, które chcą lepiej poznać siebie, swoje emocje i potrzeby.
- Dla tych, którzy czują się zagubieni, chcą poprawić relacje lub zwiększyć poczucie własnej wartości.
Psychoterapia systemowa – praca nad relacjami i dynamiką w rodzinie
Podejście systemowe zakłada, że nasze problemy psychiczne często wynikają z interakcji z innymi ludźmi, zwłaszcza w rodzinie.
Nie skupia się wyłącznie na jednostce, ale na całym „systemie” relacji, w którym funkcjonuje pacjent.
Jak wygląda terapia?
- Często prowadzi się ją w formie terapii rodzinnej lub par, ale może być też indywidualna.
- Terapeuta pomaga zrozumieć, jak wzorce relacyjne wpływają na emocje i zachowania pacjenta.
- Celem jest zmiana dynamiki w relacjach, by poprawić komunikację i rozwiązać konflikty.
- Terapia może obejmować przyglądanie się roli, jaką pacjent pełni w rodzinie lub grupie społecznej.
Dla kogo?
- Dla osób, które mają trudności w relacjach z bliskimi – w rodzinie, związku czy pracy.
- Dla rodzin i par, które doświadczają konfliktów, kryzysów lub problemów komunikacyjnych.
Źródła
- Gregory, V. L. (2020). Psychological Perspective: Psychodynamic, Humanistic, and Cognitive-Behavioral Theories. Mental Health and Social Work, 47-65.
- Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J., Sawyer, A. T., & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive therapy and research, 36, 427-440.
Dowiedz się więcej:
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): kompleksowy przewodnik
- Terapia psychodynamiczna: na czym polega, kiedy stosować
- Terapia systemowa – na czym polega?
- Nurt humanistyczny w psychoterapii
- Jaki nurt psychoterapii wybrać?
- Jakie są nurty psychoterapii?
