Rozmowa z osobą cierpiącą na depresję może być trudna – nie tylko dla niej samej, ale także dla jej otoczenia.

Depresja wpływa na sposób myślenia, postrzegania rzeczywistości i komunikowania się z innymi.

Często osoby zmagające się z tym zaburzeniem nie wyrażają wprost swoich emocji i potrzeb, dlatego warto wiedzieć, jak rozpoznać sygnały świadczące o ich cierpieniu.

Co mówi osoba z depresją?

Jak zauważyć sygnały cierpienia?

Nie każdy cierpi na głos

Depresja często kojarzy się z obrazem osoby smutnej, wycofanej, przygnębionej, która unika kontaktów społecznych i nie ma siły na codzienne czynności.

W rzeczywistości jednak choroba ta może przybierać bardzo różne formy, a niektóre osoby doskonale ukrywają swoje cierpienie.

Niektórzy ludzie zmagający się z depresją mogą wydawać się zupełnie „normalni” – śmieją się, żartują, chodzą do pracy, dbają o rodzinę.

Taka forma depresji bywa nazywana „depresją wysokofunkcjonującą” lub „uśmiechniętą depresją”.

Na zewnątrz osoba sprawia wrażenie pogodnej, ale w rzeczywistości wewnątrz zmaga się z głębokim cierpieniem.

Może ukrywać swoje problemy przed innymi, nie chcąc obciążać ich swoimi trudnościami, albo obawiać się oceny i stygmatyzacji.

Niektóre osoby ukrywają swoje problemy za maską sukcesu.

Są zawsze zaangażowane, osiągają świetne wyniki w pracy, dbają o to, by wyglądać dobrze i nie pokazywać żadnej słabości.

Mogą wręcz obsesyjnie dążyć do perfekcji, traktując to jako sposób na ukrycie swojego prawdziwego stanu emocjonalnego.

Inne osoby z depresją często ukrywają swoje emocje, bo nie chcą sprawiać problemu bliskim albo boją się, że zostaną niezrozumiane.

Mogą unikać głębszych rozmów o sobie, zmieniać temat, gdy ktoś pyta, jak się czują, albo bagatelizować swoje trudności.

Depresja jest podstępnym zaburzeniem – nigdy nie ma gwarancji, że zauważymy jej objawy.

Dlatego, jeśli masz jakiekolwiek podejrzenia depresji u siebie lub swoich najbliższych – najlepiej jest skonsultować to ze specjalistą.

Jak widzi świat osoba z depresją?

Osoba z depresją widzi świat w zupełnie inny sposób niż ktoś, kto nie zmaga się z tym zaburzeniem.

Przede wszystkim wszystko wydaje się jej przytłaczające, męczące i pozbawione sensu.

Każde zadanie, nawet te codzienne i proste, jak wstanie z łóżka czy przygotowanie posiłku, może wydawać się niewykonalne.

To, co kiedyś sprawiało przyjemność, teraz nie budzi żadnych emocji, a przyszłość jawi się jako pasmo nieuniknionych trudności i cierpienia.

Depresja często zaburza sposób myślenia, sprawiając, że osoba dotknięta nią widzi siebie w negatywnym świetle.

Czuje się bezwartościowa, niezdolna do poradzenia sobie z życiem, a każda porażka czy krytyka utwierdza ją w przekonaniu, że nie ma sensu walczyć o lepsze jutro.

Myśli o sobie w sposób skrajnie krytyczny, często uważając, że jest ciężarem dla innych, że nie zasługuje na miłość ani wsparcie.

Otaczający świat również staje się ponury i pozbawiony barw.

Ludzie wydają się obcy, zdystansowani lub niezainteresowani jej losem, a codzienność traci jakikolwiek urok.

Nawet jeśli obiektywnie wszystko układa się dobrze, osoba z depresją nie jest w stanie tego dostrzec ani się tym cieszyć.

Ma wrażenie, że nikt jej nie rozumie, że cokolwiek by powiedziała, i tak nie zmieni swojego położenia.

Czasem dochodzi do tego przekonanie, że depresja będzie trwała wiecznie, że już nigdy nie wróci radość, spokój ani normalne życie.

To uczucie przytłacza i odbiera siłę do działania.

Myślenie jest pełne czarnych scenariuszy, w których nie ma wyjścia ani nadziei. Każdy dzień wydaje się taki sam – trudny do przetrwania, pełen zmęczenia i emocjonalnego bólu.

To wszystko sprawia, że osoba z depresją często nie potrafi prosić o pomoc.

Może udawać, że wszystko jest w porządku, żeby nie obciążać bliskich, albo unikać rozmów na temat swojego stanu, czując, że i tak nikt jej nie zrozumie.

Z zewnątrz może wydawać się cicha, zdystansowana, a czasem nawet uśmiechnięta, ale w środku toczy codzienną walkę z myślami, które nie pozwalają jej normalnie funkcjonować.

Jakie zdania mogą świadczyć o depresji?

Choć każdy człowiek przeżywa depresję w nieco inny sposób, istnieją pewne schematy w sposobie mówienia, które mogą wskazywać na to, że ktoś zmaga się z tą chorobą.

Osoby z depresją często używają zdań odzwierciedlających:

poczucie beznadziejności i braku sensu życia (np. „Nic już nie ma sensu.”; „Nie wiem, po co w ogóle wstaję z łóżka.”; „Już nigdy nie będzie lepiej.”);
niskie poczucie własnej wartości (np.: „Jestem do niczego.”; „Nikt mnie nie lubi.”; „Zawsze wszystko psuję.”);
utratę radości i zainteresowań (np. „Nie mam na nic ochoty.”, „To bez sensu, nie sprawia mi już przyjemności.”);
przemęczenie i brak energii (np.: „Ciągle jestem zmęczony.”, „Nie mam siły na nic.”, „Nie mogę się skupić, wszystko mnie przerasta.”);
myśli o śmierci i samobójstwie (np. ,,Lepiej by było, gdyby mnie tu nie było.”, „Nikt by nie zauważył, gdybym zniknął.”, „Nie dam już dłużej rady.”).

Jak reagować na słowa osoby z depresją?

Nie bagatelizuj problemu

Zamiast mówić „przestań się martwić” czy „weź się w garść”, spróbuj wykazać zrozumienie:

„Widzę, że jest ci ciężko. Chcesz porozmawiać?”
„Jestem tutaj dla Ciebie.”
„Nie jesteś w tym sam/a.”

Unikaj dawania rad na siłę

Depresja to nie chwilowy smutek, który można „przepracować” siłą woli.

Zamiast sugerować, co osoba powinna robić, zapytaj:

„Jak mogę Ci pomóc?”
„Czy jest coś, co sprawiłoby, że poczułbyś się trochę lepiej?”

Zachęcaj do profesjonalnej pomocy

Czasem osoba chora nie zdaje sobie sprawy, że potrzebuje pomocy specjalisty.

Możesz powiedzieć:

„Może warto porozmawiać z psychologiem? Mogę pomóc Ci znaleźć kogoś odpowiedniego.”
„Nie musisz przechodzić przez to sam. Są ludzie, którzy mogą ci pomóc.”

Okaż cierpliwość i wsparcie

Osoby w depresji mogą wycofywać się z kontaktów społecznych, nie odpisywać na wiadomości czy unikać spotkań.

Ważne jest, aby mimo to nie przestawać okazywać im troski.

Czasem samo bycie obok i pokazanie, że ktoś jest dla nich ważny, może pomóc im przetrwać trudniejsze chwile.

Podaruj terapię w prezencie

Dowiedz się więcej:

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk” Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej