Ciąża to czas pełen radości, ale również wyzwań.
Wiele kobiet doświadcza w tym okresie nasilonych uczuć lęku, które mogą przerodzić się w ataki paniki.
Te nagłe epizody intensywnego strachu nie tylko wpływają na samopoczucie przyszłej mamy, ale mogą też mieć konsekwencje dla rozwijającego się dziecka.
Dlatego nie warto wahać się w szukaniu profesjonalnej pomocy – to krok w stronę spokoju i zdrowia dla matki i dziecka.
Czym jest atak paniki w ciąży?
Atak paniki to nagły, silny epizod lęku, który może pojawić się bez wyraźnego powodu lub w odpowiedzi na stresującą sytuację.
W kontekście ciąży często wiąże się z nerwicą lękową.
Według dostępnych danych, objawy lękowe dotykają 5-7% populacji ogólnej, ale aż do 30% osób może doświadczyć ich przynajmniej raz w życiu.
W ciąży lęk może być uogólniony – czyli matka stale odczuwa napięcie i niepokój – lub sprowokowany konkretnymi obawami, takimi jak strach przed porodem (tokofobia) czy o zdrowie dziecka.
Objawy ataku paniki
Objawy ataku paniki są zarówno psychiczne, jak i fizyczne.
Psychicznie to uczucie obezwładniającego strachu, utrata kontroli, chaotyczne myśli, drażliwość oraz problemy z koncentracją.
Fizycznie manifestują się jako przyspieszone bicie serca (kołatanie), duszności, ból w klatce piersiowej, drżenie rąk, zawroty głowy, nudności, dreszcze, nadmierne pocenie się, suchość w ustach, ból brzucha, napięcie mięśniowe (zwłaszcza w szyi i barkach) oraz zaburzenia snu, jak bezsenność spowodowana natrętnymi myślami.
Te symptomy mogą naśladować inne problemy zdrowotne, np. „nerwicę serca” (ból w klatce przypominający zawał) czy „nerwicę żołądka” (nudności, wzdęcia, biegunki).
W ciąży takie ataki mogą być szczególnie uciążliwe, ponieważ nasilają się pod wpływem zmian hormonalnych i emocjonalnych.
Przyczyny ataków paniki w okresie ciąży
Ciąża to okres kryzysowy i pełen zmian – zaczynając od relacji z partnerem, przez role rodzinne, po niepewność co do przyszłości.
Przyczyny ataków paniki często wiążą się z historią zaburzeń psychicznych, przerwaniem wcześniejszej terapii, traumatycznymi doświadczeniami z poprzednich ciąż, brakiem równowagi między pracą a życiem prywatnym, problemami ekonomicznymi, chorobami współistniejącymi czy nagłymi wydarzeniami życiowymi, jak śmierć bliskiej osoby lub utrata pracy.
Kobiety martwią się o zdrowie dziecka, komplikacje ciążowe, poród czy przyszłość, co może nasilać lęk.
Ryzyko wzrasta, jeśli w rodzinie występowały zaburzenia psychiczne.
Ponadto, ciąża zwiększa produkcję hormonów stresu, takich jak kortyzol, katecholaminy, epinefryna i norepinefryna, co prowadzi do stałego napięcia nerwowego.
To nie tylko reakcja na stres, ale też potencjalny czynnik wyzwalający ataki paniki.
Sprawdź, czy cierpisz na lękiWpływ ataków paniki na matkę i dziecko
Nieleczone ataki paniki mogą prowadzić do wyczerpania nerwowego u matki, zaburzając jej codzienne funkcjonowanie, sen i nastrój.
Intensywny lęk zwiększa ciśnienie krwi, poziom glukozy, napięcie mięśni i osłabia odporność, co może skracać ciążę i prowadzić do przedwczesnego porodu.
Dla dziecka konsekwencje są poważne: wysoki poziom hormonów stresu matki może powodować niedotlenienie płodu, niską masę urodzeniową, a nawet poronienie.
Badania wskazują na zmiany w rozwoju układu nerwowego dziecka, takie jak zwiększona objętość ciała migdałowatego, móżdżku, hipokampu i istoty szarej, oraz alteracje w bruzdach i zakrętach kory mózgowej.
Te modyfikacje mogą przyczyniać się do zaburzeń neurorozwojowych w przyszłości.
Jednak wczesna interwencja poprawia prognozy, minimalizując ryzyko dla obu stron.
Sposoby radzenia sobie z atakami paniki
Radzenie sobie z atakami paniki w ciąży wymaga holistycznego podejścia.
Przede wszystkim nie ignoruj objawów – skonsultuj się z ginekologiem, psychiatrą lub psychologiem.
Nie potrzebujesz skierowania do psychiatry w ramach NFZ.
- Terapia psychologiczna: Najskuteczniejsza jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT), która pomaga identyfikować negatywne myśli, zmieniać zachowania i rozwijać strategie radzenia sobie. Sesje skupiają się na pracy z myśleniem, skupieniu na teraźniejszości i wyrażaniu emocji.
- Techniki relaksacyjne: Ćwiczenia oddechowe, medytacja i głębokie oddychanie pomagają kontrolować ataki. Regularna aktywność fizyczna, jak spacery, uwalnia endorfiny, poprawiając nastrój.
- Wsparcie społeczne: Dziel się emocjami z partnerem, rodziną lub grupami wsparcia dla ciężarnych. To buduje poczucie wspólnoty i zmniejsza izolację.
- Farmakoterapia: Stosowana ostrożnie, w małych dawkach przy ścisłej współpracy z lekarzem psychiatrą. Należy unikać samoleczenia ze względu na brak badań bezpieczeństwa.
Jak zapobiegać atakom paniki?
Profilaktyka obejmuje zdrowy styl życia: zrównoważoną dietę bogatą w witaminy, regularny odpoczynek, unikanie stresu i budowanie sieci wsparcia.
Jeśli w przeszłości występuje historia lęku, najlepiej jest planować ciążę w konsultacji ze specjalistami.
Pamiętaj, że lęk w ciąży jest powszechny, ale nie musisz radzić sobie sama – profesjonalna pomoc to klucz do zdrowej ciąży.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Al-Awabdeh E, Abu Shaikha L, Salameh A, Alshraideh JA. Panic disorder during pregnancy: A scoping review. Heliyon. 2024 Mar 31;10(7):e28999.
- Bánhidy F, Acs N, Puhó E, Czeizel AE. Association between maternal panic disorders and pregnancy complications and delivery outcomes. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2006 Jan 1;124(1):47-52.
- Uguz F. A pharmacological approach to panic disorder during pregnancy. J Matern Fetal Neonatal Med. 2016;29(9):1468-75.
Dowiedz się więcej
- Atak paniki – jak wygląda i co robić?
- Atak nerwicy lękowej: objawy
- Tokofobia – strach przed ciążą i porodem
- Rola terapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu fobii specyficznych
- CBT na zaburzenia lękowe
- Jak wspierać osobę z zaburzeniami lękowymi?
