Relacje ze współpracownikami mają kluczowe znaczenie dla naszego dobrostanu psychicznego.

Niestety, nie zawsze są one pozytywne.

Toksyczna osoba w pracy to ktoś, kogo zachowania negatywnie wpływają na atmosferę zespołu, generując stres, obniżając motywację i efektywność.

Długotrwały kontakt z taką osobą może prowadzić do wypalenia zawodowego, zaburzeń lękowych, depresji, problemów ze snem czy nawet fizycznych dolegliwości, takich jak bóle głowy lub kręgosłupa.

Taka atmosfera nie tylko obniża produktywność zespołu, ale też powoduje rotację kadr i straty finansowe dla firmy.

Kluczowe wnioski

Radzenie sobie z toksycznymi osobami wymaga świadomego stawiania granic, dystansu emocjonalnego, wsparcia zespołu i dbania o własne zdrowie psychiczne.
Toksyczni współpracownicy często przejawiają subtelne zachowania, takie jak pasywna agresja, manipulacja czy obgadywanie, które negatywnie wpływają na zespół i indywidualny dobrostan.

Jak rozpoznać toksyczną osobę w pracy?

Toksyczne zachowania nie zawsze są jawne – często przybierają formę subtelnej manipulacji, pasywnej agresji czy ukrytego mobbingu:

Pesymizm i narzekanie: Osoba, która zawsze widzi minusy, demotywuje zespół, utyskuje na wszystko i odgrywa rolę ofiary, zatruwając atmosferę negatywną energią.
Manipulacja i kradzież pomysłów: Toksyczny współpracownik słucha twoich propozycji, by później przedstawić je jako własne, nie ciesząc się z cudzych sukcesów i postrzegając je jako zagrożenie.
Obgadywanie i plotki: Zbiera prywatne informacje, rozpowiada je, nastawia ludzi przeciwko sobie, uwielbia intrygi i dzieli zespół.
Kontrola i mikrozarządzanie: Wtrąca się w cudze zadania, nadzoruje każdy krok, uniemożliwiając autonomię i wywołując frustrację.
Pasywna agresja: Wyraża niezadowolenie poprzez spóźnienia, niedotrzymywanie terminów, złośliwe komentarze czy sarkazm, unikając otwartej komunikacji.
Wytykanie błędów i brak akceptacji krytyki: Publicznie upokarza, przypomina o pomyłkach w nieodpowiednich momentach, ale sama kontratakuje w odpowiedzi na uwagi o własnych błędach.

Te zachowania często wynikają z niskiego poczucia własnej wartości, lęków czy nierozwiązanych konfliktów wewnętrznych.

Jeśli zauważysz, że po interakcji z taką osobą czujesz się wyczerpany emocjonalnie, to znak, że czas działać.

Najskuteczniejsze sposoby radzenia sobie z toksyczną osobą w pracy

Radzenie sobie z toksycznymi ludźmi wymaga systematycznego podejścia, skupionego na ochronie własnych granic i emocji.

Poniżej przedstawiamy najskuteczniejsze strategie, oparte na praktycznych metodach, które pomagają minimalizować wpływ toksycznych zachowań, bez próby zmiany charakteru drugiej osoby.

Ustalaj jasne granice i bądź asertywny: To jedna z najskuteczniejszych metod – zdecyduj, co tolerujesz, i komunikuj to bez agresji. Na przykład, jeśli ktoś narzeka, przekieruj rozmowę na rozwiązania: „Jaki masz plan, by to zmienić? Jakiego wsparcia potrzebujesz?”. Dla osób, które nadmiernie kontrolują innych, użyj dyplomacji: „Doceniam twoje wskazówki, ale chcę wypróbować własne podejście”. Opuszczaj toksyczne sytuacje, mówiąc: „Muszę zająć się zadaniem”. Asertywność, wyrażana poprzez komunikaty „ja” pozwala bronić się bez oskarżania, tworzenia i eskalowania konfliktów.
Stosuj metodę szarej skały – stań się nieciekawym rozmówcą: Ta technika to najlepszy sposób na emocjonalny dystans. Odpowiadaj krótko i neutralnie („tak”, „nie”, „nie wiem”), unikaj kontaktu wzrokowego i nie dziel się osobistymi informacjami. Toksyczne osoby tracą zainteresowanie, gdy nie dostają reakcji emocjonalnych, co chroni twoje granice przed manipulacją.
Ignoruj irracjonalne zachowania i skupiaj się na faktach: Neutralizuj toksyczność, nie dając się wciągnąć w plotki czy prowokacje. Odpowiadaj rzeczowo, bez emocji – na oskarżenia reaguj konkretami: „Z dokumentacji wynika, że dostarczyłem dane w terminie. Skupmy się na rozwiązaniu”. Unikaj obgadywania i zmieniaj temat na pozytywny, by nie wpaść w negatywną spiralę.
Buduj sieć wsparcia i wykorzystuj komunikacyjne triki: Szukaj sojuszników w zespole – wspólne działania, jak ujawnianie autorstwa pomysłów, wzmacniają pozycję. Używaj bezosobowych konstrukcji: „To zachowanie jest brakiem szacunku” zamiast bezpośredniego ataku. Odwołuj się do norm firmy: „W naszej firmie nie przerywamy wypowiedzi”. To najlepsze metody na utrzymanie profesjonalizmu.
Praktykuj mindfulness i dbaj o rozwój osobisty: Najskuteczniejsze w redukcji stresu są techniki uważności, takie jak medytacja oddechowa czy skanowanie ciała podczas przerw. Skupiaj się na swoim rozwoju, priorytetach i pozytywnej energii – to pomaga unikać wciągania w cudze dramaty. Nie rezygnuj z empatii, ale nie usprawiedliwiaj toksycznych zachowań.
Sięgnij po pomoc zewnętrzną, gdy potrzeba: Jeśli sytuacja eskaluje (np. mobbing czy dyskryminacja), zgłoś to do przełożonego lub HR, skupiając się na faktach i wpływie na firmę: „To obniża produktywność zespołu”. W poważnych przypadkach rozważ psychoterapię lub zmianę pracy – zdrowie psychiczne jest najważniejsze.

Te strategie pozwalają odzyskać kontrolę nad swoim dobrostanem.

Podsumowanie

Toksyczna osoba w pracy może znacząco zaburzyć twój spokój, ale stosując skuteczne metody, takie jak asertywność, dystans emocjonalny i wsparcie, możesz minimalizować jej wpływ.

Kluczem jest działanie proaktywne: rozpoznawaj znaki, stawiaj granice i dbaj o siebie.

Jeśli atmosfera staje się nie do zniesienia, zmiana środowiska pracy może być najlepszym krokiem ku lepszemu samopoczuciu.

Pamiętaj, że zdrowe relacje zawodowe to podstawa satysfakcji z życia – nie pozwól, by toksyczność je zniszczyła.

Umów się na psychoterapię

Źródła

Björklund C, Hellman T, Jensen I, Åkerblom C, Brämberg EB. Workplace Bullying as Experienced by Managers and How They Cope: A Qualitative Study of Swedish Managers. Int J Environ Res Public Health. 2019 Nov 25;16(23):4693.
Pauksztat B, Salin D, Kitada M. Bullying behavior and employee well-being: how do different forms of social support buffer against depression, anxiety and exhaustion? Int Arch Occup Environ Health. 2022 Sep;95(7):1633-1644.
Rasool SF, Wang M, Tang M, Saeed A, Iqbal J. How Toxic Workplace Environment Effects the Employee Engagement: The Mediating Role of Organizational Support and Employee Wellbeing. Int J Environ Res Public Health. 2021 Feb 26;18(5):2294.

Dowiedz się więcej

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk” Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej