Psychoterapia grupowa to jedna z najskuteczniejszych form wsparcia psychologicznego, szczególnie gdy trudności dotyczą relacji z innymi ludźmi, poczucia izolacji, lęku społecznego czy powtarzających się problemów interpersonalnych.
W przeciwieństwie do potocznego wyobrażenia jest to profesjonalny, strukturyzowany proces terapeutyczny, w którym grupa staje się głównym narzędziem zmiany.
Badania i wieloletnia praktyka kliniczna pokazują, że psychoterapia grupowa osiąga efekty równe terapii indywidualnej – a w wielu przypadkach oferuje coś, czego terapia jeden-na-jeden nie jest w stanie dać: realne, bezpieczne doświadczanie relacji tu i teraz.
Czym dokładnie jest psychoterapia grupowa i jak działa?
Psychoterapia grupowa polega na regularnych spotkaniach (zazwyczaj raz w tygodniu, 90–180 minut) małej grupy 6–15 osób pod opieką jednego lub dwóch psychoterapeutów.
Uczestnicy dzielą się swoimi doświadczeniami, emocjami i reakcjami, otrzymują feedback od innych członków grupy oraz obserwują, jak ich zachowania wpływają na innych – i odwrotnie.
To, co dzieje się między uczestnikami, jest odzwierciedleniem tego, co dzieje się w ich życiu poza gabinetem.
Dzięki temu można:
- zobaczyć własne schematy relacyjne w działaniu
- otrzymać szczery, wieloźródłowy feedback
- doświadczyć korekcyjnych relacji (np. akceptacji tam, gdzie wcześniej było odrzucenie)
- przećwiczyć nowe sposoby komunikacji i radzenia sobie z emocjami.
Dlaczego psychoterapia grupowa jest często uznawana za jedną z najlepszych form terapii?
- Redukuje poczucie izolacji i wstydu. Kiedy słyszymy, że inni zmagają się z dokładnie takimi samymi trudnościami, natychmiast spada poczucie odosobnienia. To jeden z najsilniejszych czynników leczących w grupie.
- Daje wielowymiarowy feedback. W terapii indywidualnej feedback pochodzi tylko od terapeuty. W grupie – od kilku osób jednocześnie. To daje znacznie bogatszy obraz tego, jak jesteśmy postrzegani i jaki wpływ mamy na innych.
- Uczy przez doświadczenie, a nie tylko przez rozmowę. Możemy w bezpieczny sposób przeżywać trudne emocje (wstyd, złość, lęk przed bliskością) i zobaczyć, że da się je przetrwać i wyrazić w konstruktywny sposób.
- Buduje poczucie sprawczości i wartości. Pomagając innym, jednocześnie leczymy siebie. Rola osoby pomagającej wzmacnia poczucie własnej skuteczności.
- Jest szczególnie skuteczna przy problemach relacyjnych. Gdy trudności dotyczą relacji, samotności, lęku przed bliskością, nadmiernej zależności, agresji pasywnej czy trudności w wyrażaniu emocji – grupa jest często najskuteczniejszym środowiskiem zmiany.
Psychoterapia grupowa a terapia indywidualna
Psychoterapia grupowa jest równie skuteczna jak terapia indywidualna.
Badania pokazują, że:
- w leczeniu depresji, lęku, zaburzeń osobowości, PTSD, uzależnień, zaburzeń odżywiania czy chronicznego bólu efekty są porównywalne
- grupa bywa nawet bardziej efektywna przy problemach interpersonalnych i społecznych
- dodatkowo jest bardziej ekonomiczna i pozwala dotrzeć do większej liczby osób.
Dla kogo psychoterapia grupowa jest szczególnie polecana?
Najlepsze efekty daje u osób, które:
- mają trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu bliskich relacji
- czują się samotne, niezrozumiane, wstydzą się swoich emocji
- mają problem z agresją, pasywnością, nadmierną uległością lub unikaniem
- przeżyły traumę relacyjną (np. DDA, przemoc w rodzinie)
- zmagają się z lękiem społecznym, depresją, zaburzeniami osobowości
- chcą rozwijać umiejętności społeczne, empatię, asertywność.
Czasem przed dołączeniem do grupy zalecana jest krótka terapia indywidualna (przygotowawcza) – szczególnie gdy ktoś nigdy nie był w bliskiej relacji lub bardzo boi się grupy.
Jak wygląda typowy proces?
- Konsultacja wstępna (indywidualna) – sprawdzenie, czy grupa jest odpowiednia.
- Grupa zamknięta (wszyscy zaczynają i kończą razem) lub półotwarta (nowi pacjenci dołączają stopniowo).
- Stały skład, stałe miejsce i godziny – to buduje poczucie bezpieczeństwa.
- Zasady: poufność, szacunek, aktywny udział, brak oceniania.
- Praca opiera się na tu i teraz – na tym, co dzieje się w grupie między uczestnikami.
Podsumowanie
Psychoterapia grupowa nie jest drugim wyborem.
Dla wielu osób jest najskuteczniejszą formą pomocy – właśnie dlatego, że daje coś unikalnego: możliwość prawdziwej zmiany w relacjach, w bezpiecznym, wspierającym środowisku innych ludzi.
Jeśli Twoje trudności pojawiają się głównie w kontaktach z ludźmi – grupa może być tym, czego naprawdę potrzebujesz.
Zapisz się do grupy wsparcia
Źródła
- Barkowski S, Schwartze D, Strauss B, Burlingame GM, Rosendahl J. Efficacy of group psychotherapy for anxiety disorders: A systematic review and meta-analysis. Psychother Res. 2020 Nov;30(8):965-982.
- Porter K. Combined individual and group psychotherapy: a review of the literature 1965-1978. Int J Group Psychother. 1980 Jan;30(1):107-14.
- Schwartze D, Barkowski S, Strauss B, Knaevelsrud C, Rosendahl J. Efficacy of group psychotherapy for posttraumatic stress disorder: Systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Psychother Res. 2019 May;29(4):415-431.
Dowiedz się więcej
- Etapy terapii grupowej
- Terapia grupowa online
- Grupy wsparcia – rodzaje i proces leczenia
- Psychoterapia indywidualna
- Jakie są etapy terapii indywidualnej?
