Lęk to jedna z najbardziej powszechnych emocji, z którą mierzy się współczesny człowiek.
Choć w umiarkowanej formie pełni funkcję adaptacyjną, to w nadmiarze staje się ciężarem, który znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie.
Jeśli bliska Ci osoba doświadcza lęku, być może zastanawiasz się, jak z nią rozmawiać.
Co powiedzieć, by nie zaszkodzić, ale realnie pomóc?
Kluczowe wnioski
- Ważne jest, aby akceptować emocje osoby lękowej i unikać oceniania jej przeżyć.
- Leczenie lęku wymaga czasu, dlatego regularne wsparcie i wzmacnianie małych postępów jest niezbędne.
- Empatia jest istotna, ale profesjonalna terapia jest kluczowa w leczeniu zaburzeń lękowych, dlatego warto do niej zachęć osobę lękową.
- W sytuacji napadu paniki należy zachować spokój, wspierać oddech i sygnalizować wspierającą obecność, zamiast minimalizować emocje osoby z lękiem.
Przede wszystkim: nie oceniaj i nie bagatelizuj
Osoba zmagająca się z lękiem często słyszy:
- „Nie ma się czego bać”,
- „Przesadzasz”,
- „Po prostu przestań o tym myśleć”.
Choć takie komunikaty mogą wynikać z dobrych intencji, są szkodliwe i mogą pogłębiać izolację.
Takie reakcje ignorują realność subiektywnego cierpienia i mogą wywołać wstyd oraz poczucie niezrozumienia.
Co powiedzieć zamiast tego?
Oto przykładowe wspierające wypowiedzi:
- „Słyszę, że się boisz. Chcesz mi o tym opowiedzieć?”
- „Jestem przy Tobie. Nie musisz przez to przechodzić sam/a.”
- „Nie rozumiem dokładnie, co czujesz, ale bardzo chcę Cię zrozumieć.”
- „To, co przeżywasz, jest ważne i masz prawo się tak czuć.”
Takie zdania tworzą przestrzeń do bezpiecznego wyrażenia emocji i sygnalizują gotowość do wsparcia bez oceniania.
To szczególnie ważne w przypadku osób z zaburzeniami lękowymi, dla których nawet codzienne sytuacje mogą być przytłaczające.
Podaruj terapię w prezencieJak reagować, kiedy lęk przeradza się w atak paniki?
W sytuacji nagłego napadu lęku lub paniki, ważne jest zachowanie spokoju i opanowania.
Oto, co możesz wtedy powiedzieć:
- „Jestem tutaj. Skup się na moim głosie.”
- „Oddychaj ze mną, powoli: wdech… wydech…”
- „To minie. Twój organizm teraz reaguje stresem, ale to się skończy.”
Takie podejście może pomóc bliskiej osobie w odzyskaniu kontroli nad ciałem i umysłem.
Czego nie mówić?
Oto kilka typowych, ale niepomocnych wypowiedzi:
- „Musisz być silny/a” – sugeruje, że odczuwanie lęku to słabość.
- „To wszystko jest w twojej głowie” – odbiera realność cierpienia.
- „Zajmij się czymś, to przejdzie” – może brzmieć jak unikanie problemu.
Ważne jest, by uznać emocje drugiej osoby, nawet jeśli ich nie rozumiemy.
Zachęcaj do skorzystania z pomocy specjalisty
Choć empatia i obecność są nieocenione, nie zastąpią profesjonalnej terapia.
Możesz powiedzieć:
- „Może warto porozmawiać z psychoterapeutą? Mogę pomóc Ci poszukać kogoś sprawdzonego.”
- „Wiem, że to trudne, ale specjalista pomoże Ci znaleźć sposoby radzenia sobie z lękiem.”
Regularna terapia poznawczo-behawioralna (CBT) ma udowodnioną skuteczność w leczeniu zaburzeń lękowych.
Bądź cierpliwy i konsekwentny
Lęk nie znika z dnia na dzień. Dlatego warto:
- Regularnie kontaktować się z osobą lękową, nawet jeśli milczy.
- Dopytywać, jak możesz pomóc, bez presji.
- Wzmacniać każdy, nawet najmniejszy krok naprzód.
Źródła
Acoba E. F., Social support and mental health: the mediating role of perceived stress, „Frontiers in Psychology” 2024, t. 15, s. 1-12.
Kaczkurkin A. N., Cognitive-behavioral therapy for anxiety disorders: an update on the empirical evidence, „Dialogues in Clinical Neuroscience” 2015, 17(3), s. 337-346.
